سيد احمد على خسروى
152
راهنماى داروهاى تندرستى ( فارسى )
در علامات مشخّصه امراض و سرخى رنگ و بول و بزرگى نبض و ظهور جوشش در بدن و ورم حلق و ظهور دملّها و يا معالج بعض اينها را مشاهده نمود در مريض حكم بتعفّن خون نمايد مانند مطبقه و جدرى و حصبه و ذات الجنب پس مشغول معالجه گردد بفصد و يا بحجامت و بانداختن زلو و تليين و تبريد كردن بادويه و اغذيه مبرّده چنانچه در موقعش مفصّلا ذكر خواهيم نمود و اگر مشاهده نمود زردى رنگ چشم و دقّت نبض و درد طاق شكم و سفتى پهلوى راست زير دندها يعنى بزرگ شدن زهرهدان و خشونت زبان و زردى آن و يا سياهى زبان با خشكى آن و اشتداد تب يك روز در ميان و هذيان گفتن مريض در خواب حكم بتعفّن صفراء نمايد در مثل محرقه ( تيفوس ) لذا بايد معالجه نمايد بقلع صفراء بمسهلات آن صفراء مانند هليله زرد و تبريد نمايد باشربه مبرّده مانند شربت عنّاب و شربت زرشك و شربت آلو و باغذيه حاضمه و بادويه مطفئه حرارت مانند حبّ كافور و اگر در مرض مشاهده نمود تبّ و لرزيدن و تكان خوردن و سفيدى رنگ بول و بدن و كمى حرارت بدن و ترى دهان و كوچكى نبض و ترهّل بدن و نرمى ملمس و سردى آن و بسيارى آب دهن و كمى عطش و بسيارى خواب و بلادت حكم ؟ ؟ ؟ تبعّض بلغم نمايد در مثل لثقه پس علاج اينگونه مرض بايد بادويه حارّه باشد و نضج مادهء بلغمى نمايند باستعمال منضجهاى حارّه مذكوره و پس از نضج مادّه غليظه به اين طريق كه بول سفيد مبدّل بسرخى و رقيق تبديل بغليظ گردد دليل بر نضج مادّه خواهد بود بعد شروع كند به دادن مسهلهاى گرم مثل مسهل سناى مذكور تا وقتى كه زبان از بار پاك گردد و تبديل مزاج مريض كند باغذيه حارّه و قى آوردن در اينگونه امراض بلغمى بسيار نافعست بخصوص بانتيمون و اپيكا و كنگر زرد و تخم ترپ با آب گرم و عسل و اگر در مريض مشاهده